Quẻ Sơn Trạch Tổn
Quẻ Sơn Trạch Tổn gồm Cấn ở trên, tượng núi, và Đoài ở dưới, tượng đầm. Đây là quẻ số 41 trong 64 quẻ Kinh Dịch, theo thứ tự Văn Vương.
Ý chính của quẻ là giảm bớt cái dưới ích cho cái trên. Giảm bớt, hy sinh. Bớt dưới bù trên, chấp nhận mất mát. Người xưa xếp quẻ này vào loại bình hoà.
Theo Lục Hào Nạp Giáp, quẻ thuộc cung Cấn, hành Thổ, là quẻ Tam Thế.
Lời quẻ
Tổn: hữu phu, nguyên cát, vô cữu, khả trinh; lợi hữu du vãng.
Bớt đi mà có lòng thành thì rất tốt, không thành lỗi, giữ được, lợi có chỗ để đi.
Đại Tượng
Sơn hạ hữu trạch, Tổn; quân tử dĩ trừng phẫn trất dục
Dưới núi có đầm, bớt đầm mà đắp cho núi. Người quân tử nén cơn giận, ngăn lòng ham muốn.
Lời tượng dân gian
Thôi xa phí lực
Đẩy xe phí lực.
Lời sáu hào
Sơ Cửu, hào 1
Dĩ sự thoán vãng, vô cữu, chước tổn chi
Xong việc mình thì đi ngay giúp người. Không thành lỗi, nhưng liệu mà bớt cho vừa.
Cửu Nhị, hào 2
Lợi trinh, chinh hung, phất tổn ích chi
Lợi giữ chính, đi thì xấu. Không cần tự bớt mình mà vẫn làm lợi cho người.
Lục Tam, hào 3
Tam nhân hành tắc tổn nhất nhân, nhất nhân hành tắc đắc kỳ hữu
Ba người đi thì bớt một, một người đi thì có bạn. Chuyên một lòng thì được.
Lục Tứ, hào 4
Tổn kỳ tật, sử thuyên hữu hỉ, vô cữu
Bớt cái tật của mình, sửa nhanh thì có vui. Không thành lỗi.
Lục Ngũ, hào 5
Hoặc ích chi thập bằng chi quy, phất khắc vi, nguyên cát
Có người đem rùa quý tới giúp, không từ chối được. Rất tốt.
Thượng Cửu, hào 6
Phất tổn ích chi, vô cữu, trinh cát, lợi hữu du vãng, đắc thần vô gia
Không bớt mà thêm cho người. Không thành lỗi, giữ chính thì tốt, được người theo khắp nơi.
Quẻ liên quan
- Quẻ hỗ, Quẻ Địa Lôi Phục. Lấy hào 2, 3, 4 làm quái dưới, hào 3, 4, 5 làm quái trên. Cho thấy phần ẩn bên trong, việc diễn biến giữa chừng.
- Quẻ thác, Quẻ Trạch Sơn Hàm. Đổi hết âm dương của sáu hào. Cho thấy mặt trái của việc, điều quẻ này đang thiếu.
- Quẻ tổng, Quẻ Phong Lôi Ích. Lật ngược quẻ, hào trên xuống dưới. Cho thấy việc khi nhìn từ phía người kia.
Hỏi đáp
Quẻ Sơn Trạch Tổn tốt hay xấu?
Người xưa xếp Sơn Trạch Tổn vào loại quẻ bình hoà. Lời quẻ nói bớt đi mà có lòng thành thì rất tốt, không thành lỗi, giữ được, lợi có chỗ để đi. Tốt xấu còn tuỳ hào nào động và việc đang hỏi, nên đọc thêm lời hào động.
Gieo được quẻ Sơn Trạch Tổn thì nên làm gì?
Dưới núi có đầm, bớt đầm mà đắp cho núi. Người quân tử nén cơn giận, ngăn lòng ham muốn. Có hào động thì đọc kỹ lời hào ấy, vì đó là chỗ việc đang chuyển.
Quẻ Sơn Trạch Tổn thuộc cung nào, hành gì?
Theo Lục Hào Nạp Giáp, quẻ thuộc cung Cấn, hành Thổ, là quẻ Tam Thế.